[-] > KOLEKSİYONERLİK > Koleksiyonerliğin A-B-C’si: Nereden Başlasam?
  • koleksiyonerlik

    Koleksiyonerliğin A-B-C’si: Nereden Başlasam?

    Hazırlayan: İpek Yeğinsü

    Koleksiyonerlik gerçek anlamda bir tutku. Hele konu sanat olunca, birbirinden cazip seçeneklerle dolu bir yaratıcılık okyanusunda kaybolup gitmeden bu yolda emin adımlarla yürüyebilmek, mutluluk verici sonuçlar alabilmek adına daha da büyük önem kazanıyor. İşin belki de en zor kısmı o ilk adımı atabilmek. Ancak bu durum sizi korkutmasın; siz de sanat yapıtlarının karşısında büyülenip hayallere dalıyor, onlarla yaşamınızı paylaşmak arzusuyla yanıp tutuşuyor, ama işe nereden başlayacağınızı tam olarak bilemiyorsanız, sizin için hazırladığımız koleksiyonerlik rehberine hoşgeldiniz.

    Bu yazı dizimizde önce bu yolculukta bize eşlik edecek belli başlı bilgi kaynaklarını inceleyeceğiz. Daha sonra da koleksiyonumuzun çerçevesini nasıl belirleyeceğimizi, alım yaparken, eserleri saklarken nelere dikkat etmemiz gerektiğini ve koleksiyonerliğe dair birçok konuyu yeni bölümler halinde göreceğiz.

    Başlarken: Bilgiye nasıl ulaşırım?

    Koleksiyon yapmaya başlayınca, sanat alanındaki teknik ve üslup çeşitliliğini, gündemin ne denli hızlı değiştiğini, ne kadar fazla sayıda sergi yapıldığını görecek ve gelişmeleri takip etmekte zaman zaman zorlanacaksınız. Dolayısıyla bilgiye en doğru ve hızlı şekilde ulaşabilmek son derece önemli olacak. Neyse ki günümüzde bu konuda başvurabileceğimiz sayısız kaynağa sahibiz. Gelin, koleksiyonerlik serüveninde sanat tarihi bilginizi geliştirmenize ve günümüz sanatını daha iyi kavramanıza yardımcı olacak belli başlı kaynaklara hep beraber göz atalım.

    Müzeler ve Kültür Kurumları

    2)Odunpazarı Modern Müze OMM’un dış cephesi. Fotoğraf: Kengo Kuma and Associates. ©NAARO / Exterior view of OMM. Photo by Kengo Kuma and Associates. ©NAARO. Courtesy of the Odunpazari Modern Museum (OMM).

    Odunpazarı Modern Müze OMM. Fotoğraf: Kengo Kuma and Associates. ©NAARO

    İstanbul’da İstanbul Modern, Salt, Arter, Meşher, Sabancı Müzesi, Pera Müzesi, Elgiz Müzesi, Yapı Kredi Sanat, Akbank Sanat, Şekerbank Açık Ekran, Bilsart, Milli Reasürans Sanat Galerisi ve Borusan Contemporary; Ankara’da Cer Modern; Eskişehir’de Odunpazarı Modern Müze gibi kar amacı gütmeyen birçok müze ve sanat merkezinde güncel sanatın Türkiye ve dünyadan seçkin örneklerini görebilir; kütüphanelerinden ve atölye/seminer programlarından yararlanabilir; haftalık bültenlerine abone olarak sergi ve etkinliklerden düzenli şekilde haberdar olabilirsiniz. Dünyada ziyaret edilmesi gereken çağdaş sanat müzelerine gelince, Whitney ve New Museum (New York); MoMA (New York ve San Francisco); LACMA ve the Broad (Los Angeles); Guggenheim (New York ve Bilbao); Tate Modern ve Tate Britain (Londra); Centre Pompidou (Paris), MACRO (Roma), Museum of Contemporary Art Shanghai ve Museum of Contemporary Art Tokyo listenin başındaki adresler. Bu müzeleri bizzat veya istediğiniz sıklıkta ziyaret edemeseniz bile internet üzerinden takibe almanızda çok büyük yarar olacaktır.

    Bienaller

    Venedik Bienali'nden. Fotoğraf: Güliz Özbek Collini

    Venedik Bienali’nden. Fotoğraf: Güliz Özbek Collini

    Bienallerin en büyük avantajı, müzelere göre daha akışkan bir yapıda olduklarından gerçekleştikleri dönemin sanatsal eğilimlerinin neredeyse anlık bir fotoğrafını çekebilmeleri. Özellikle dünyanın gündemini meşgul eden sosyopolitik konularla yakından ilgileniyorsanız ve koleksiyonerlik serüveninize bu ilgi alanınızı dahil etmek sizin için önemliyse, bienalleri mutlaka takip etmelisiniz. Ülkemizin en önemli uluslararası sanat olaylarından İstanbul Bienali’nin yanı sıra, Çanakkale, Sinop ve Mardin’de de bienaller yapılıyor ve izleyici kitleleri her geçen yıl büyüyor. Yurtdışında ise Venedik, Sao Paulo, Documenta, Sidney, Havana, Şarca, Manifesta, Whitney, Şangay, Guangzu, Berlin ve Liverpool en önemli uluslararası sanat etkinlikleri arasında gösterilen bienallerin başlıcaları.

    Galeriler

    5) Ugo Rondinone’nin Tha Bass Miami’de gerçekleşen “good evening beautiful blue” sergisinden görüntü. Fotoğraf: Zachary Balber. Kaynak: news.artnet.com

    Ugo Rondinone’nin Tha Bass Miami’de gerçekleşen “good evening beautiful blue” sergisinden görüntü. Fotoğraf: Zachary Balber. Fotoğraf Kaynağı: news.artnet.com

    Galeriler de sanat gündemini hem belirleyip, hem de takip eden kurumlar olarak koleksiyoner adaylarının olmazsa olmaz adreslerinden. Galerilerde sergi sirkülasyonu müzelere göre çok daha yüksek olduğundan, ilginizi çeken galerileri hemen her ay düzenli olarak ziyaret etmenizde büyük yarar var. Ayrıca müzeler ve bienaller sanat görüşümüzü geliştirmemizi sağlayan başlıca etkinlik alanları olsa da, hangi tür eserlerle ilgilendiğimizi daha net olarak tanımlayıp sanat eseri alma aşamasına geldiğimizde, devreye sanat piyasasının dinamikleri ve galerilerle kurulan ilişkiler giriyor. Galerilerle çalışmanın en büyük avantajı, koleksiyonere aldığı eserin orijinalliğinden teknik desteğe kadar birçok konuda çeşitli hizmetler sunmaları. Belli bir galerinin temsil ettiği sanatsal çizgiyle ya da sanatçılarla ilgileniyorsanız, bu ilişkinin güvene dayalı ve uzun soluklu olması daha da büyük önem kazanıyor. Örneğin böyle bir galeriden aldığınız bir eseri ileride satmak istediğinizde galeri eseri sizden geri satın alabiliyor. Yine eserde oluşabilecek hasar, teknik arıza ve benzeri problemler karşısında, sanatçıya ulaşamadığınız takdirde rahatlıkla danışabileceğiniz ve yardım alabileceğiniz bir merciye sahip oluyorsunuz. Galericiyle kurulan güvene dayalı ilişki, aynı zamanda size özel indirimler, ön izlemeler gibi ayrıcalıklar sağlıyor. Unutmadan, konu galeriler olunca takip edilmesinde yarar olan bir etkinlik türü olarak galeri haftasonlarına da (gallery weekend) değinmeden geçmeyelim. En görkemlilerinden biri Berlin’de her yıl yapılan, ancak artık dünyanın Brüksel, Barselona, Milano, Mumbai, Şangay gibi birçok kentinde düzenlenen bu etkinlikler süresince, o kentin önde gelen galerileri iddialı sergiler gerçekleştiriyor ve birçoğu kapılarını gece geç saatlere kadar sanatseverlere açık tutuyor. Antrepo gibi kapalı bir fuar alanında standlar arasında saatlerce gezmeyi sevmeyenlerdenseniz, aynı zamanda kentte bol bol yürüyüş yapmanıza ve etrafı keşfetmenize izin veren bu tür etkinlikler tam size göre.

    Müzayedeler

    Fotoğraf Kaynağı: sothebysinstitute.com

    Fotoğraf Kaynağı: sothebysinstitute.com

    Çağdaş sanat alanında etkin olan galeriler, programlarında ağırlıklı olarak yaşayan sanatçıların güncel çalışmalarına yer verirken, müzayedelerde gerek yaşayan, gerek aramızda olmayan sanatçıların iki ya da daha çok kez el değiştirmiş eserleriyle karşılaşabiliyoruz. Yeni başlayan koleksiyonerler için alım yapmaya müzayedelerden başlamak pek iyi bir fikir olmasa bile piyasa verilerine erişim ve başka koleksiyonerlerle tanışmak adına oldukça yararlı olabilir. Müzayedelerde sunulan seçenekler ve fiyat aralıkları, koleksiyonunu belli bir düzeye getirmiş ve daha spesifik arayışları olan koleksiyonerler için çok daha uygun; örneğin belli bir sanatçının işlerini topluyor ve o sanatçının belli bir dönemine ait işlere ancak müzayedeler üzerinden erişebiliyor olabilir. Açık artırmayı izlemek ise şiddetle tavsiye ettiğimiz başlı başına bir deneyim. İleride gerçekleştireceğiniz alımlar için şimdiden gözlem yapmak hem yararlı, hem de oldukça eğlenceli.

    Fuarlar

    Contemporary Istanbul 2019 / Güliz Özbek Collini

    Contemporary Istanbul 2019 / Güliz Özbek Collini

    Fuarlar da hem gündemi takip edip sanat ortamının aktörlerini daha yakından tanımamıza, hem de ilgilendiğimiz sanatçıların farklı galerilerdeki eserlerinin fiyatlarını hızlı bir şekilde karşılaştırmamıza olanak sağlıyor. Özellikle fuarların organize ettiği ve birçok sanat profesyonelinin konuşma yaptığı seminerler, gerek güncel sanatsal yaklaşımlar, gerek koleksiyonerlik konularında bilgi edinmek için son derece yararlı. Ülkemizde Contemporary İstanbul ve Tüyap Fuarı’na bu yıl alternatif bir etkinlik olarak Step de eklendi. Tam anlamıyla fuar kategorisine girmeyen ve birçok genç sanatçının yapıtlarını sanatseverlerle buluşturan Mamut Art Project, Akbank Günümüz Sanatçıları Sergisi, Base ve Genç-Yeni Farklı gibi etkinlikler de koleksiyoner adayları için en az fuarlar kadar önemli adresler. Ayrıca koleksiyonerlikle ilgilenen herkesin çağdaş sanatın kalbinin attığı belli başlı uluslararası fuarları mutlaka takip etmesi gerekiyor. Art Basel (Basel, Miami, Hong Kong), Frieze (Londra, New York, Los Angeles), the Armory Show (New York), ARCO Madrid, ARCO Lisboa, Art Dubai, Scope (New York, Miami, Londra, Basel), Art Cologne ve TEFAF (Maastricht) bunlardan bazıları. Bu arada Afrika ve Güney Amerika gibi rotaları da es geçmeyin. Çağdaş Afrika sanatı için 1:54 (Londra, New York, Marakeş), Cape Town Art Fair ve Art Joburg; Güney Amerika için Zona Maco; Asya için Art India ve Seoul Art Fair de Batı merkezli fuarlara ek olarak takip listenizdeki yerlerini almalı. Uluslararası sanat ortamını daha yakından deneyimlemek için, yılda en az bir yurtdışı fuarına katılmanızı öneririz. Böylece ufkunuzu daha da genişleterek, yerel piyasalarda karşınıza çıkan eserleri ve fiyatlarını küresel verilerle karşılaştırabilirsiniz. Üstelik koleksiyonunuza farklı ülkelerin sanatçılarını da dahil etmek isterseniz, yurtdışı fuarlarda yabancı galericilerle kurduğunuz ilişkiler size özellikle orta ve uzun vadede büyük avantaj sağlayacaktır. Art50.net’in her yıl yayınladığı dünya fuarları takvimine de buradan ulaşabilirsiniz.

    Sanat Danışmanları

    Fotoğraf Kaynağı: artreport.com

    Fotoğraf Kaynağı: artreport.com

    Koleksiyonerlik sürecinde bize yardımcı olan bir diğer kaynak, proje bazlı ya da uzun soluklu olarak desteğine başvurabileceğimiz sanat danışmanları. Çok yoğun bir iş hayatınız varsa ve sanat etkinliklerinin hepsine gitmek için zaman bulamıyorsanız, sanat danışmanınız sizin için fuarları ve galerileri ziyaret edip ön bilgi alabilir; böylece filtreleme yaparak sizi amacınıza uygun olan birçok farklı seçenekle zaman kaybetmeden buluşturabilir. Öte yandan koleksiyonunuzun uzun vadedeki yatırım değeri sizin için en az kişisel beğenileriniz kadar önemliyse, sanat danışmanınız size bu anlamda doğru tercihler yapmanız için de rehberlik edebilir. Ancak danışmanlığına başvuracağınız kişinin alanında yetkin ve iş etiğine uygun hareket eden bir profesyonel olması gerektiğini unutmayın. Bu konuda en değerli ipuçlarını, danışmanınızın daha önce çalıştığı kişi ve kurumların olumlu referansları oluşturacaktır.

    Kitaplar ve Dergiler

    Her ne kadar günümüzde internet en sık başvurduğumuz bilgi kaynağı olsa da, kitap ve dergilerin yeri bir başka. Her koleksiyoner adayının okuması gereken belli başlı kitapları Art50.net’in kitaplık bölümünde bulabilirsiniz.

    Ülkemizde Milliyet Sanat, Artam Global, Genç Sanat, Art Unlimited, Rh+ gibi birçok aylık sanat dergisi mevcut. Art Forum, Flash Art, Frieze Magazine, Art Review, Art News, Art in America, Juxtapoz, Wallpaper, The Art Magazine, Apollo Magazine ve Aesthetica gibi uluslararası yayınlara da kolaylıkla abone olabilirsiniz.

    Kurslar ve Seminerler

    Çağdaş sanatı daha iyi anlamak için sayısı her geçen gün artan seminer, rehberli tur ve ve eğitim programlarına katılmak da koleksiyoner adayları için cazip seçenekler arasında. Üstelik süreç içinde sizin gibi çağdaş sanata ilgi duyan, birlikte sergi gezebileceğiniz yepyeni dostlar edinebilirsiniz. Kendi de bir koleksiyoner olan Tansa Mermerci Ekşioğlu’nun kurduğu Spot Projects bu alanda değerli çalışmalar yapan bir oluşum. Yine yukarıda bahsettiğimiz İstanbul Modern gibi sanat kurumlarının çeşitli atölye ve seminer programlarını iç rahatlığıyla takip edebilirsiniz.

    Yurtdışında uzun zaman geçirme seçeneğine sahipseniz, ünlü müzayede evleri Sotheby’s ve Christie’s’in, Saatchi Galeri’nin ya da MoMA’nın süreli eğitimlerine katılmak da harika bir fikir olabilir. Ancak bunların önemli bir bütçe gerektirmesi nedeni ile baştan kurs ücretlerine göz atmanızı tavsiye ederiz.

    Online kaynaklar ve sosyal medya

    İnternet, çağdaş sanatla ve koleksiyonerlikle ilgilenenler için bulunmaz bir nimet. Bilgilendirici makaleler, röportajlar, bloglar, videolar, hatta sosyal medyada sanat profesyonellerinin paylaşımları, sanat etkinliklerini gezmek için yeterince zaman bulamayan ya da etkinliklerin büyük kısmının gerçekleştiği kentlerden uzak yerlerde yaşayan sanatseverlerin imdadına koşuyor.

    Art50.net

    Art50.net

    Yurtdışında Artsy.net ve Türkiye’de Art50.net gibi online platformlar, tek tıkla çok sayıda genç ve başarılı sanatçının en güncel eserlerine 7/24 görüntüleme ve satın alma erişimi sağlarken, bloglarında bilgilendirici makalelere ve sanat alanından farklı uzmanlarla birbirinden renkli röportajlara yer veriyor.

    Son olarak yukarıda sözünü ettiğimiz tüm etkinlik ve yayınların Facebook, Twitter ve ve İnstagram kanallarını takibe almanızı şiddetle öneriyoruz.

    Bir sonraki bölümde hangi eserleri toplayacağımıza karar vermek için yol haritamızı nasıl çizeceğimizi konuşacağız.