[-] >
  • 2018_art50

    Güncel Sanatta 2018’in Ardından

    Röportaj: İpek Yeğinsü

    Gerek Türkiye, gerek dünyada yine ilginç sergiler, sansasyonel olaylar ve etkileyici rekorlarla dolu bir sanat yılını geride bırakıyoruz. Bir Art50.net geleneği olarak her yıl olduğu gibi sanat ortamımızın birbirinden değerli üyelerine, geçtiğimiz yılın en kayda değer buldukları sanat olaylarını ve 2019’dan beklentilerini sorduk.

    >>>

  • canan

    2017’de Türk Sanat Piyasası

    Aylin Seçkin'den 2017 Yılı Değerlendirmeleri

    Geçtiğimiz haftalarda 2017’de dünya sanat piyasasındaki gelişmeleri tüm detaylarıyla Art50net için yazan Ekonomi Profesörü ve Sanat Ekonomisi Uzmanı Aylin Seçkin, Türkiye sanat ortamından yaptığı incelemelerle yazı dizisine devam ediyor.

     

    2017 Türkiye’de ekonomik açıdan zor bir yıldı. Müzayedelerde cirolarda ciddi düşüşler oldu. Ancak yine de bu yılın akılda kalacak rekoru Beyaz Müzayede tarafından 19 Kasım’da satılan Fahrelnissa Zeid’in Ürdün yıllarında tanıdığı bir öğrencisinin portresi ile kırıldı. 1981 yılına ait Feminity 1 milyon 260 bin TL ile şimdiye kadar satılan en pahalı Zeid tablosu oldu. Salonda Ürdünlü koleksiyonerler de vardı. Bir diğer satış ise yine aynı müzayedede Zeid’in 1980’lerde Ürdün’deki evinin salonunda asılı Bedouin isimli bir bedeviyi resmettiği portreydi ve 620 bin TL’den Beyaz Müzayede’de en yüksek fiyatla satılan ikinci eser oldu. Fahrelnissa Zeid’in Tate Modern’de yazın açılan retrospektif sergisi de sanatçının yurtdışı piyasasını ve fiyatlarını konsolide etti. Londra’da Bonhams Kasım müzayedesinde de 190.000 sterline yaklaşan fiyattan alıcı buldu.

    Fahrelnissa Zeid

    Fahrelnissa Zeid

    Yine 19 Kasım’da Beyaz Müzayede’de Adnan Çoker’in 180×360 cm ebadındaki 2015 yılına ait Retrospektif isimli başyapıtı ise 600 bin TL’den satıldı. Fikret Mualla’nın büyük ebat kağıt üzeri guaj eserleri tahminlerin çok üstünde bir fiyat olan 190 bin TL civarına satılarak rekor kırdı. Bunun en önemli sebebi Fikrat Mualla’nın taklit eserlerinin piyasada çok yaygın olması buna karşın bu eserlerin Mualla’yı tanıyan önemli bir yabancı koleksiyonere ait parçalar olmasından kaynaklanıyordu. Diğer Mualla eserleri ise 140-190 bin TL arasında fiyatlarla yeni koleksiyonerlerini buldu.

    Artam Çağdaş Müzayedesi ise Beyaz’dan biraz daha sönük geçti. Artam’da 1948-49 yılına ait Nejad Melih Devrim’in 65×80 cm tuval üzerine yağlıboya tablosu tahmini fiyatın altında 125.000 TL olurken, 1950 yılına ait 100×80 cm tuval üzerine yağlı boya eseri 180.000 liraya tahmini fiyat aralığında satıldı. Akdeniz Serisi’nden 2005 yapımı 175×363 cm tuval üzerine yağlıboya işi ise 375.000 TL’ye satılarak tahmini fiyatının altında kaldı. Devrim Erbil ise 325.000 TL’ye alıcı buldu. Burhan Doğançay Kurdeleler Serisi ise 485.000 TL’ye alıcı bulurken yine tahmini fiyat aralığına ulaşamadı. Toplam ciro 6,2 milyon lira civarında, satış oranı ise % 74,4 oldu. Müzayedelerle ilgili dikkat çeken bir nokta da çok yeni eserlerin aynı yıl müzayedeye çıkıyor olmasıydı. Bu nokta zaten zor durumda olan galerilerin işini daha da güçleştirirken müzayedeci-galerici gerilimini de destekler nitelikte.

     

    Bu sene kadın sanatçıların daha öne çıktığı bir yıl oldu. Arter’de Canan’ın Kaf Dağı’nın Ardında sergisi büyük ilgi gördü.

    Canan, Kaf Dağı'nın Ardında Sergisinden

    Canan, Kaf Dağı’nın Ardında Sergisinden

     

    Yine Galeri Nev’de Seyhun Topuz’un Şimdiki Zaman, bu sene açılan Merdiven Art Space’te İpek Duben’in Love Game sergisi ve İstanbul Modern’de İnci Eviner Rretrospektif sergileri yılın dikkat çeken kadın sanatçı sergileri olarak kayda geçti.

    İnci Eviner (İstanbul Modern)

    İnci Eviner (İstanbul Modern)

     

    Kale Grubu’nun açtığı seramik sanatçısı Füreya’nın en kapsamlı retrospektifi de 2017 yılına damgasını vuran kadın sanatçı sergilerinden biri oldu.

     

    Artam

    Artam

    Yılın son müzayedesi Artam müzayedesi oldu. Müzayedede Halil Paşa’nın ahşap separatörü 1,5 milyon liraya satılan en pahalı eser oldu.

     

    2017 yılı BASE heyecanıyla bitti. Genç sanatçılar, dört günlük sergi ve paneller on binden fazla sanat meraklısını Galata Rum Okulu’na çekerken sergilenen eserler koleksiyonerlerin de ilgisini çekti. Bazı eserler oldukça iyi koleksiyonlara girdi. Büşra Çağıl’ın tüm işleri Öner Kocabeyoğlu Koleksiyonu’na girerken, Kübra Boy’un Trofe adlı çini işi Emin Hitay Koleksiyonu’na dahil oldu. 108 iş satışa sunulurken işlerin ortalama fiyatı 5000 TL civarındaydı.

    Büşra Çağıl

    Büşra Çağıl

    Sonuç olarak, Türk sanat piyasasının starları 2017’de yine üst sıralarda yer alırken fiyatlarının geçen senelere nazaran düştüğü gözlendi. Döviz kurlarının son bir yılda %40 civarında artmasıyla, ekonomik belirsizliğin sanat piyasalarında da hissedildiği bir yıl oldu. Buna karşın yeni galeriler, pop-up sergi ve çeşitli yabancı galerilerle işbirliklerinin arttığı, yabancı sanatçıların Türk piyasasına da daha fazla girdiği bir yıl oldu. Önümüzde Koç Müzesi açılışı var. Bu müzenin açılışının piyasadaki fiyatları yukarı çekmesi bekleniyor.

    Aylin Seçkin

  • 2017’de Dünya Sanat Piyasasındaki Gelişmeler

    Aylin Seçkin'den 2017 Yılı Değerlendirmeleri

    Ekonomi profesörü ve sanat ekonomisi uzmanı Aylin Seçkin, 2017’de dünya sanat piyasasındaki gelişmeleri tüm detaylarıyla Art50net için yazdı.

    ( Aylin Seçkin’in Türkiye sanat ortamından yaptığı incelemelere buradan ulaşabilirsiniz.)

     

    Bu yıl gerek Türkiye’de gerek dünyada galeri kapanışlarına tanık olduğumuz bir yıl olsa da genel portre hala Amerika ve Avrupa sanat piyasası açısından olumlu. Türk piyasası açısından nispeten durgun, rekorların daha az olduğu bir yıl oldu. Dünya sanat piyasasının likidite açısından bir sorunu şimdilik olmazken, rekorların gözlendiği bir yıl olmasının en önemli sebebi dünyada servetin hala artarak Körfez ülkeleri, Çin ve Amerika kıtasında yoğunlaşması olarak açıklanabilir.

    Beş günün ardından 10 Aralık’ta biten Art Basel Miami Beach‘de yaklaşık 3,5 milyar dolar değerinde eser satışı söz konusu. Toplam ciro henüz açıklanmasa da satışların son derece olumlu olduğu gözleniyor. Bazı galeriler için fuarlar çok önemli bir gelir kaynağı durumunda. The Art Market 2017 raporuna göre galeri gelirlerinin % 41’i fuar satışlarından elde edildiği sonucu çıkmış. Bununla birlikte yoğun fuar programı, fuarlara katılım şartları ve masrafları birçok galeri için de göze alınamayacak boyutlarda.

    Art Basel Miami’de öne çıkan bazı satışlar ise şöyle: İlk günün en önemli satışı olarak Yayoi Kusama’nın ‘Standing at the Flower Bed’ (2013) eseri 1 milyon dolara satıldı. Genç koleksiyoner alımlarına örnek olarak ise $250,000 dolara satılan Lee Bul’ın (Mekamelencolia — Velvet #3 DDRG29AC)” (2017) adlı eseri örnek verilebilir. Sigmar Polke’nin çift taraflı eseri Transparent #8 (1988) $1.75 milyon dolara bir Amerikan koleksiyonere gitti. Bruce Nauman’s “Untitled (Two Wolves, Two Deer)” (1989) eseri de $9.5 milyon dolara Asyalı bir koleksiyonerin oldu.

    Yayoi Kusama, Standing at the Flower Bed

    Yayoi Kusama, Standing at the Flower Bed, 2013

     

    Lee Bul (Mekamelencolia — Velvet #3 DDRG29AC)” (2017)

    Lee Bul, Mekamelencolia — Velvet #3 DDRG29AC, 2017

    UBS’in son açıklanan raporuna göre koleksiyonerlerin psikolojik getirilerinin arttığına tanık olmaktayız. Bu, fiyatların yukarıda kalmasını destekleyen önemli bir özellik olarak biliniyor. Türkiye için önceki yıllarda yaptığımız bir araştırmaya göre psikolojik getirilerin % 30 civarında ve oldukça yüksek olduğu sonucuna varmıştık. UBS’in çalışması koleksiyonerlerin % 71’i kişisel mutluluk için, % 54’ü ise tutku neticesinde eser aldıklarını ifade etmişler. Buna karşın, koleksiyonerlerin sadece % 40’ı yatırım amaçlı aldıklarını belirtmiş. Dünya makroekonomik verileri incelendiğinde de likidite bolluğunun sanata aktığı ve yüksek fiyatlı eserlerin rahat alıcı bulduğu görülmekte. Christies’in 16 Kasım Müzayedesinde Da Vinci’nin Salvator Mundi’sinin 405,3 milyon dolara alıcı bulması bunun en önemli örneği.

    Tartışmasız yılın en dikkat çeken satışı Rönesans Ressamı Da Vinci’nin komisyon dahil 450,3 milyon dolara satılan Salvator Mundi tablosu oldu. Tablonun Suudi Prensi Bin Salman tarafından satın alınıp Abu Dabi Louvre Müzesi’ne hediye edildi (ya da kiralandı?) Eser, 1958’de bir müzayedede sanatçısı bilinmediğinden sadece 100 dolara satılabilmişti. Eserin son sahibi kimya milyarderi Rus işadamı Dmitry Rybolovlev 2013 yılında resmi 127.5 milyon dolara satın almıştı.

    Da Vinci, Salvator Mundi

    Da Vinci, Salvator Mundi

    Yine aynı günlerde Sotheby’s’in New York’ta 16 Kasım Müzayedesi akşamı çok önemli bir koleksiyonun satışı vardı ve eserlerin çoğu tahmini fiyat aralıklarının çok üstünde fiyatlara satıldı. Ünlü koleksiyoner Martin Margulies Ibrahim Mahama’nın Non-Orientable Nkansa (2017) adlı tahta kutu yerleştirmesini €375,000 euroya satın aldı.

    Ibrahim Mahama, Non-Orientable Nkansa

    Ibrahim Mahama, Non-Orientable Nkansa, 2017

    Çağdaş sanatta kırılan rekor ise Mayıs ayında New York Sotheby’s’de 110,5 milyon dolara satılan Jean-Michel Basquiat’ın tablosuydu. Bu eserin sahibi de genç Japon işadamı Yusaku Maezawa oldu.

    Jean Michel Basquiat

    Jean Michel Basquiat

    Sotheby’s’in Kasım New York Müzayedesi 310,3 milyon dolarlık ciroya ulaşırken tahmini fiyat aralığını epeyce geçerek eserleri alıcı bulan sanatçılar Lucien Freud, Royal Academiy of Arts Londra’da retrospektif sergisi olan Jasper Johns, piyasaya çok sınırlı eseri gelen Cy Twombly, Edward Ruscha, Roy Lichtensein, tahmini fiyat aralığının 6 katına satılan Laura Owens, yine tahmini aralığın 5 katına satılan Lynette-Yiodam Boakye, Rudolf Stingel, David Hockney, Alberto Burri, Kenneth Noland, Phillip Guston, Wolfgang Tillmans, Jonas Wood ve Joseph Kornell oldu. Bu sanatçıların çoğu yine Ekim Londra Sotheby’s Müzayedesinde çok iyi performans göstermişlerdi.

    Bu sene New Museum, New York’lu kadın sanatçılara daha çok yer verdi. Bu sanatçılardan Lynette Yioadam-Boakye ve Kaari Upson’un sergileri benim dikkatimi en çok çekenler arasındaydı. Zira 15. İstanbul Bienalinde Upson’un işlerini Türk sanatseverler yakından görme fırsatı buldu. Hem Whitney Bienali’nde hem de New Museum’daki sergilerde dikkatimi çeken önemli nokta Afro Amerikalı sanatçıların daha dışa vurumcu daha politik ve eleştirel işleriyle, pentür ve el emeğini daha öne çıkaran işlere verilen önemdi.

    Lynette Yioadam-Boakye

    Lynette Yioadam-Boakye

    Bu bağlamda 2017 aborijinal ve yerli sanatçıların dünya sanat piyasasında daha görünür oldukları bir yıl oldu. Venedik Bienali’nde Kananginak Pootoogook’un “Walrus Hunt” adlı işi dikkat çekiyordu. Art Basel’de de Avustralyalı Warlimpirrnga Tjapaltjarr, Kanadalı General Idea en çok talep gören yerli sanatçılara örnek teşkil ediyordu.

    Sonuç olarak Andy Warhol, Lucien Freud, Francis Bacon gibi global sanat piyasasının starları 2017’de yine üst sıralarda yer alırken fiyatlarının geçen senelere nazaran düştüğü gözlendi. Özellikle Amerikan ekonomisinin makro verilerinin sağlıklı büyüme ve fiyat istikrarının sürdüğü, borsadaki kazanımların servet artışını desteklediği düşünülürse bunun sanat piyasasına daha fazla likidite ve satış olarak döneceği tahmin ediliyor. Ancak, kanunlaşması halinde sanat satışlarından alınan vergi iadesinin kaldırılması önümüzdeki yıllarda Amerika Birleşik Devletlerinde borç, boşanma ve ölüm kaynaklı sanat satışlarında bir yavaşlama olabileceğini, bunun da fiyatları yukarı yönde etkileyeceğini söyleyebiliriz.

     

    Aylin Seçkin